رمز ۲۰۹مرحلهٔ ایمنی، درس ۹ از ۲۵ کیف پول و امنیت
اشتباه رایج: نگهداری کل دارایی در کیف پول صرافی
چرا نگهداری کل دارایی در صرافی اشتباه رایج تازهواردان است؛ با نمونههای تاریخی ورشکستگی و هک، جایگاه کاربر در صف طلبکاران و قاعدهٔ عملی تقسیم دارایی.
پیشنیاز رمز ۲۰۱ کیف پول ارز دیجیتال چیست و چطور امن نگهش داریم
نگهداری کل دارایی در کیف پول صرافی یکی از رایجترین اشتباههای تازهواردان است، چون داراییای که در صرافی میماند از نظر فنی در کنترل صرافی است، نه شما: کلید خصوصی را صرافی دارد و شما تنها یک «طلب» از او دارید. تاریخ این صنعت نشان داده که صرافیهای بزرگ هم هک میشوند، ورشکست میشوند یا برداشت را متوقف میکنند و در چنین روزی کاربر در صف طلبکاران میایستد و گاه سالها منتظر میماند. قاعدهٔ عملی این درس ساده است: فقط مبلغی که برای معاملهٔ نزدیک لازم دارید در صرافی بماند و باقی دارایی به کیف پولی برود که کلیدش در دست شماست.
وقتی دارایی در صرافی است، دقیقاً مال کیست
وقتی در یک صرافی رمزارز میخرید و آن را همانجا رها میکنید، آنچه در حساب شما نمایش داده میشود یک عدد در پایگاه دادهٔ صرافی است، نه داراییای که روی بلاکچین به نام شما ثبت شده باشد. دارایی واقعی در کیف پولهای خود صرافی نگهداری میشود و کلید خصوصی آن کیف پولها در دست صرافی است. این همان چیزی است که در درس کیف پول ارز دیجیتال چیست «کیف پول امانی» نامیده شد: شما به یک واسطه اعتماد کردهاید که به جای شما از کلید محافظت کند و هر وقت خواستید، دارایی را تحویل دهد.
در دنیای رمزارز عبارتی رایج است که این وضعیت را در یک جمله خلاصه میکند: «کلید تو نیست، کوین تو نیست». معنای آن این است که هر کس کلید خصوصی یک کیف پول را در اختیار دارد، کنترل کامل داراییهای آن را دارد؛ و وقتی صرافی کلیدها را نگه میدارد، میتواند تراکنش را محدود کند، دارایی را مسدود کند و اگر ورشکست شود ممکن است همهٔ دارایی از دست برود [۱]. به زبان حقوقی، رابطهٔ شما با صرافی بیشتر به رابطهٔ سپردهگذار با یک مؤسسه شبیه است: شما «طلبکار» هستید، نه «مالک». تا وقتی همهچیز عادی است این تفاوت به چشم نمیآید؛ اما در روز بحران، همین تفاوت تعیین میکند دارایی به شما برمیگردد یا نه.
این درس در ادامهٔ مسیر کیف پول و امنیت ارز دیجیتال نوشته شده و بر یک پرسش تمرکز دارد: چرا نگهداشتن کل دارایی در صرافی اشتباه است. پرسش «چطور برداشت کنیم» موضوع درس جداگانهٔ چرا برداشت دارایی از صرافی به کیف پول شخصی مهم است است.
درسهای تاریخ: وقتی صرافیها بسته شدند
هیچکدام از نمونههای این بخش برای اعلام «امن» یا «ناامن» بودن یک نام خاص نیست؛ همهٔ آنها صرافیهایی بودند که در زمان خود بزرگ و پرمشتری به حساب میآمدند و درست همین نکته درس اصلی است.
نخستین نمونهٔ بزرگ به سالهای ابتدایی صنعت برمیگردد. به گزارش NPR، صرافی Mt. Gox توکیو در ۲۸ فوریه ۲۰۱۴ درخواست حمایت ورشکستگی داد و مدیرعامل آن گفت ۸۵۰٬۰۰۰ بیتکوین ناپدید شده است، شامل ۷۵۰٬۰۰۰ بیتکوین کاربران و ۱۰۰٬۰۰۰ بیتکوین خود شرکت، به ارزش نزدیک به ۵۰۰ میلیون دلار در آن زمان [۲]. کاربرانی که دارایی خود را «موقتاً» در صرافی گذاشته بودند، یک شب با صفحهای مواجه شدند که دیگر برداشت را نمیپذیرفت.
نمونهٔ دوم نشان میدهد که توقف برداشت معمولاً چند هفته پیش از ورشکستگی رسمی اتفاق میافتد. بر اساس گاهشمار CoinDesk، پلتفرم وامدهی Celsius در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۲ همهٔ برداشتها، سوآپها و انتقالهای بین حسابهای مشتریان را متوقف کرد، در ۱۳ ژوئیه ۲۰۲۲ در دادگاه ورشکستگی منطقهٔ جنوبی نیویورک درخواست ورشکستگی فصل ۱۱ داد و پروندهٔ دادگاه در ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۲ حفرهای ۱٫۳ میلیارد دلاری در ترازنامهٔ آن را نشان داد [۳]. نکتهٔ مهم برای کاربر عادی این است: از لحظهٔ توقف برداشت، دیگر هیچ کاری از دست او برنمیآید.
نمونهٔ سوم از همه سریعتر رخ داد. بلومبرگ در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۲ گزارش داد صرافی FTX با کسری تا ۸ میلیارد دلار روبهرو است و بنیانگذار آن گفته برای ماندن در وضعیت پرداختپذیری به ۴ میلیارد دلار نیاز دارد؛ نهادهای ناظر آمریکا نحوهٔ مدیریت وجوه مشتریان و رابطهٔ FTX با Alameda Research را بررسی میکردند [۴]. صرافیای که چند روز پیش از آن یکی از بزرگترینهای جهان شمرده میشد، در فاصلهٔ کمتر از یک هفته از کار افتاد.
نکته
در هر سه نمونه، الگو یکی است: ابتدا شایعه یا فشار برداشت، بعد توقف برداشت، سپس ورشکستگی. کاربری که دارایی را پیش از مرحلهٔ دوم بیرون نبرده باشد، عملاً وارد صف طلبکاران میشود.
ورشکستگی صرافی و جایگاه کاربر در صف طلبکاران
بسیاری از تازهواردان تصور میکنند اگر صرافی ورشکست شود، دارایی آنها «جدا» است و به آنها برمیگردد. تجربهٔ دادگاهها چیز دیگری میگوید. در ۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳ قاضی گلن در دادگاه ورشکستگی نیویورک حکم داد که رمزارزهای سپردهشده در حسابهای Earn سلسیوس (حدود ۶۰۰٬۰۰۰ حساب به ارزش ۴٫۲ میلیارد دلار در تاریخ درخواست ورشکستگی) طبق شرایط استفاده، مال سلسیوس و بخشی از دارایی ورشکستگی است و صاحبان حساب صرفاً طلبکار بدون تضمین هستند [۵]. به گزارش CoinDesk، دادگاه استدلال کرد شرایط استفادهٔ «بیابهام» پلتفرم، مالکیت این داراییها را با سپردهگذاری به شرکت منتقل کرده بود [۶]. یعنی متنی که بیشتر کاربران هنگام ثبتنام بدون خواندن تأیید میکنند، در دادگاه تعیین کرد دارایی مال کیست.
پیامد «طلبکار بودن» فقط احتمال از دسترفتن نیست؛ زمان هم هست. طرح ورشکستگی فصل ۱۱ صرافی FTX در ۳ ژانویه ۲۰۲۵ اجرایی شد و بازپرداخت به طلبکاران مرحلهای بود: ۴۵۴ میلیون دلار در ۱۸ فوریه ۲۰۲۵، ۵ میلیارد دلار در ۳۰ مه ۲۰۲۵ و حدود ۱٫۶ میلیارد دلار در سومین توزیع در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵ [۷]. سقوط صرافی در پاییز ۲۰۲۲ بود؛ نخستین پرداخت به طلبکاران بیش از دو سال بعد آغاز شد. در همین پرونده، وزارت دادگستری آمریکا اعلام کرد بنیانگذار FTX به ۲۵ سال زندان و مصادرهٔ ۱۱ میلیارد دلار محکوم شد و دادستان گفت او «بیش از ۸ میلیارد دلار از پول مشتریانش را دزدید» [۸]. محکومیت مدیر، هرچند مهم، پول کاربر را زودتر برنمیگرداند.
همیشه هم بازپرداختی در کار نیست و این الگو به پروندههای ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ محدود نمیشود. بر پایهٔ گزارش تحقیقی کمیسیون اوراق بهادار انتاریو، پس از سقوط صرافی کانادایی QuadrigaCX بیش از ۷۶٬۰۰۰ مشتری در مجموع ۲۱۵ میلیون دلار طلب داشتند؛ امین ورشکستگی فقط ۴۶ میلیون دلار بازیابی یا شناسایی کرد و مشتریان دستکم ۱۶۹ میلیون دلار از دست دادند [۹]. در این پرونده بخش بزرگی از زیان به این دلیل بود که کلیدهای کیف پولها فقط در دست یک نفر بود؛ همان چیزی که کاربر از بیرون هیچ راهی برای دیدنش ندارد.
شواهد علمی
سه پرونده، سه سرنوشت: در یک مورد دادگاه دارایی کاربران را جزو ماترک ورشکستگی دانست، در مورد دیگر بازپرداخت پس از بیش از دو سال و بهصورت مرحلهای آغاز شد و در مورد سوم بخش عمدهٔ دارایی هرگز بازنگشت. وجه مشترک هر سه: کاربر در هیچکدام، مالک کلید نبود.
هک صرافی؛ چقدر و چند بار
ورشکستگی تنها راه از دسترفتن دارایی در صرافی نیست. صرافیهای متمرکز به دلیل حجم داراییای که در چند کیف پول جمع میکنند، هدف جذابی برای مهاجماناند. به گزارش Chainalysis، ارزش رمزارز سرقتشده از پلتفرمها در سال ۲۰۲۴ بیش از ۲۱٪ افزایش یافت و به ۲٫۲ میلیارد دلار رسید و تعداد حوادث از ۲۸۲ در ۲۰۲۳ به ۳۰۳ رسید؛ در فصلهای دوم و سوم ۲۰۲۴ سرویسهای متمرکز بیشترین هدف بودند و افشای کلید خصوصی با ۴۳٫۸٪ بزرگترین سهم سرقتها را داشت [۱۰]. نکتهٔ آخر برای این درس مهم است: بزرگترین عامل سرقت، لو رفتن همان کلیدی است که صرافی به جای شما نگه میدارد.
سال بعد هم روند ادامه داشت. به برآورد TRM Labs، در سال ۲۰۲۵ حدود ۲٫۸۷ میلیارد دلار در نزدیک به ۱۵۰ هک سرقت شد و هک یک صرافی بهتنهایی ۱٫۴۶ میلیارد دلار (۵۱٪) از کل زیان را تشکیل داد [۱۱]. آن رخداد، بزرگترین سرقت تاریخ این صنعت بود: در ۲۱ فوریه ۲۰۲۵ صرافی Bybit اعلام کرد هکری کنترل یکی از کیف پولهای آفلاین اتریوم آن را به دست گرفته و نزدیک به ۱٫۵ میلیارد دلار توکن سرقت شده است [۱۲]. توجه کنید که این حمله به کیف پول «آفلاین» صرافی بود؛ یعنی حتی زیرساخت سرد یک صرافی بزرگ هم بیرون از دسترس مهاجم نبود.
اگر این عددها را در بازهٔ طولانیتر نگاه کنیم، تصویر روشنتر میشود. ریور در گزارش نگهداری بیتکوین ۲۰۲۵ برآورد میکند ۳ تا ۴ میلیون بیتکوین (۱۴ تا ۱۹٪ کل عرضه) برای همیشه از دست رفته است؛ در شانزده سال گذشته بیش از ۳ میلیون بیتکوین یا با مدیریت بد کلید نابود شده یا صرافیها آن را در هک، سرقت داخلی و ورشکستگی از دست دادهاند [۱۳]. این برآورد دو روی یک سکه را نشان میدهد: هم صرافیها دارایی از دست دادهاند، هم کاربرانی که کلید خود را بد نگه داشتهاند. پس راهحل، «هر جا جز صرافی» نیست؛ راهحل، نگهداری خودگردان درست است.
چه زمانی نگهداشتن در صرافی منطقی است
این درس نمیگوید صرافی بیفایده است. صرافی برای تبدیل پول به رمزارز و برعکس، برای معاملهٔ فعال و برای نخستین آشنایی با بازار ابزار طبیعی است؛ درس چطور اولین خرید ارز دیجیتال را انجام دهیم هم دقیقاً از همین نقطه آغاز میکند. پرسش این درس «آیا از صرافی استفاده کنیم» نیست؛ پرسش این است که «چه چیزی و چه مدت» آنجا بماند.
چند وضعیت هست که ماندن موقت دارایی در صرافی توجیه دارد:
- مبلغ کوچک و فعال. داراییای که همین هفته قصد معامله با آن دارید، اگر هر بار به کیف پول خودتان برود و برگردد، هم کارمزد شبکه میدهد و هم احتمال خطای آدرس را بالا میبرد.
- مرحلهٔ یادگیری. کسی که هنوز ساخت کیف پول و نگهداری عبارت بازیابی را تمرین نکرده، اگر مبلغ بزرگی را با شتاب به کیف پولی منتقل کند که پشتیبانش را درست نگرفته، خطر بزرگتری برای خود میسازد. درس چطور یک کیف پول جدید بسازیم این مسیر را گامبهگام آموزش میدهد.
- داراییهایی که برای برداشت آنها مسیر سادهای ندارید. برخی توکنها روی شبکههایی هستند که کیف پول شخصی شما پشتیبانی نمیکند؛ در این حالت بهتر است پیش از خرید به این پرسش فکر کنید، نه بعد از آن.
نکتهٔ کلیدی این است که نگهداری خودگردان هم خطر خودش را دارد: گمکردن عبارت بازیابی، فیشینگ و بدافزار. تفاوت این است که در نگهداری خودگردان، کنترل خطر در دست شماست و با عادتهای درست میتوان آن را کم کرد؛ در نگهداری امانی، خطر در جایی است که شما به آن دسترسی و دید ندارید. درس تفاوت کیف پول سرد و گرم کمک میکند تصمیم بگیرید دارایی بلندمدت به کدام نوع کیف پول برود.
هشدار
اگر تصمیم گرفتید دارایی را از صرافی بیرون بیاورید، پیش از انتقال مبلغ اصلی، حتماً عبارت بازیابی کیف پول را آفلاین و روی کاغذ ثبت کرده و یک بار آزمون بازیابی انجام داده باشید و نخست یک تراکنش کوچک آزمایشی بفرستید. انتقال شتابزده به کیف پولی که پشتیبان ندارد، میتواند به از دسترفتن دائمی دارایی بینجامد؛ درس اگر کلید خصوصی یا سید فریز را گم کنیم چه اتفاقی میافتد نشان میدهد چرا در این حالت هیچ راه بازگشتی وجود ندارد.
بیمه، اثبات ذخایر و اعتبار برند؛ چه چیزی را تضمین نمیکنند
سه استدلال رایج برای نگهداشتن کل دارایی در صرافی وجود دارد و هر سه نیمهدرستاند.
«صرافی بیمه دارد.» بیمهای که صرافیها اعلام میکنند معمولاً سقف مشخصی دارد، فقط رخدادهای معینی مانند نفوذ به سامانههای خود صرافی را پوشش میدهد و اغلب برای ورشکستگی، سوءمدیریت یا توقف برداشت کاری نمیکند. متن دقیق شرایط بیمه را کمتر کسی میخواند، همانطور که شرایط استفاده را کمتر کسی میخواند؛ و همانطور که در پروندهٔ سلسیوس دیدیم، همین متنها در دادگاه سرنوشت دارایی را رقم زدند.
«صرافی اثبات ذخایر منتشر میکند.» اثبات ذخایر (Proof of Reserves) نشان میدهد صرافی در یک لحظهٔ مشخص چه داراییهایی در اختیار داشته است. اما بهطور معمول دربارهٔ بدهیها، وامهای پنهان یا وضعیت روز بعد چیزی نمیگوید. این ابزار شفافیت را بالا میبرد و در ارزیابی اعتبار یک صرافی یک معیار مفید است، ولی ساختار خطر را عوض نمیکند: کلید همچنان دست صرافی است.
«صرافی بزرگ و معروف است.» همهٔ نمونههای این درس در زمان خود بزرگ و معروف بودند. بزرگبودن، احتمال بعضی خطرها را کم میکند و همانقدر هم جذابیت هدف را برای مهاجم بیشتر میکند. اعتبار برند یک شاخص است، نه یک ضمانت.
راهکار عملی
عبارتهایی مانند «کاملاً امن»، «بیمهٔ کامل» یا «هیچ خطری ندارد» را در هر تبلیغ صرافی یک نشانهٔ منفی بدانید. صرافی معتبر معمولاً دربارهٔ محدودیتهای خود شفاف است و تصمیم نگهداری را به کاربر میسپارد.
قاعدهٔ عملی: مبلغ روزمره در صرافی، بقیه در کیف پول خودگردان
اصل این درس را میتوان با یک تشبیه آشنا بیان کرد: پول نقدی که در جیب دارید برای خرید امروز است؛ پسانداز را در جیب نمیگذارید. صرافی همان جیب است و کیف پول خودگردان همان جای نگهداری پسانداز.
برای اینکه تصویر روشن شود، یک مثال کاملاً فرضی بزنیم. فرض کنید کل دارایی رمزارزی شما ۱۰۰ واحد است و در هفتهٔ پیش رو قصد دارید با حدود ۱۰ واحد آن معامله کنید. در این حالت همان ۱۰ واحد در صرافی میماند و ۹۰ واحد باقی به کیف پول خودگردان میرود. اگر بدترین اتفاق برای صرافی بیفتد، زیان شما به آن ۱۰ واحد محدود میشود، نه به همهچیز. این عددها فقط برای نشاندادن منطق تقسیماند و هیچ نسبت مشخصی برای همه وجود ندارد؛ سهم شما به میزان فعالیت، تجربهٔ نگهداری و توان تحمل زیان بستگی دارد.
قاعدهٔ عملی در شش گام
- تعیین کنید در یک یا دو هفتهٔ آینده واقعاً با چه مقدار از دارایی معامله میکنید؛ فقط همان مقدار در صرافی بماند.
- پیش از انتقال هر مبلغی، کیف پول خودگردان را بسازید، عبارت بازیابی را آفلاین ثبت کنید و آزمون بازیابی انجام دهید.
- نخست یک تراکنش کوچک آزمایشی از صرافی به کیف پول بفرستید و پس از رسیدن آن، مبلغ اصلی را منتقل کنید.
- برای دارایی بلندمدت، کیف پول سرد را در نظر بگیرید و برای مبلغهای در گردش، کیف پول گرم را.
- یک بازهٔ ثابت، مثلاً پایان هر ماه، برای بازبینی تعیین کنید: چه چیزی بیدلیل در صرافی باقی مانده است؟
- شرایط استفادهٔ صرافی را دربارهٔ مالکیت دارایی و توقف برداشت، دستکم یک بار، بخوانید.
برای اینکه این عادت پایدار شود، بازبینی دورهای را جزو برنامهٔ خود بگذارید. چکلیست امنیت کیف پول ارز دیجیتال یک بازبینی ماهانهٔ کوتاه دارد که همین پرسش را هم در بر میگیرد. مهمترین نکته این است که تصمیم نگهداری، یک بار برای همیشه گرفته نمیشود؛ هر بار که مبلغ تازهای وارد صرافی میشود، همین پرسش دوباره مطرح است: این دارایی چه مدت اینجا میماند و چرا.
پاسخ پرسش عنوان این درس، «نگهداری ارز در صرافی امن است؟»، در یک جمله این است: برای مبلغی که در گردش است، پذیرفتنی؛ برای کل دارایی، نه. صرافی جای معامله است و کیف پولی که کلیدش در دست شماست، جای نگهداری.
خودتان را بسنجید
اگر صرافی معتبر و بزرگ باشد باز هم خطر دارد؟
بله. بزرگبودن، احتمال برخی خطرها را کم میکند اما آنها را حذف نمیکند. نمونههای تاریخی این درس، همگی صرافیهایی بودند که در زمان خود بزرگ و شناختهشده به حساب میآمدند و با این حال هک شدند، برداشت را متوقف کردند یا ورشکست شدند. اعتبار برند، مالکیت کلید را به شما برنمیگرداند.
بیمهٔ صرافی یعنی دارایی من تضمین شده است؟
نه. بیمهای که یک صرافی اعلام میکند معمولاً سقف مشخص، شرایط محدود و استثناهای فراوان دارد و اغلب فقط بخشی از رخدادها، مانند نفوذ به سامانههای خود صرافی، را پوشش میدهد. ورشکستگی، سوءمدیریت داخلی یا توقف برداشت بهطور معمول جزو پوشش نیست. بیمه را یک لایهٔ کمکی بدانید، نه جانشین کنترل کلید.
چه مقدار از دارایی را میشود در صرافی نگه داشت؟
عدد جهانی وجود ندارد و این درس هم عدد تجویز نمیکند. معیار ساده این است: مبلغی که برای معاملهٔ نزدیک یا خرید و فروش هفتهٔ پیش رو لازم دارید و از دسترفتنش زندگی شما را به هم نمیریزد. هرچه از این حد فراتر برود، از جنس نگهداری بلندمدت است و جایش کیف پولی است که کلیدش در دست شماست.
اثبات ذخایر (Proof of Reserves) یعنی صرافی امن است؟
اثبات ذخایر نشان میدهد صرافی در یک لحظهٔ مشخص داراییهایی در اختیار داشته است؛ اما معمولاً دربارهٔ بدهیهای آن، وامهای پنهان، یا آنچه یک روز بعد اتفاق میافتد چیزی نمیگوید. این ابزار شفافیت را بالا میبرد و در ارزیابی صرافی مفید است، ولی کلید خصوصی را همچنان صرافی نگه میدارد و خطر ساختاری نگهداری امانی سر جای خود میماند.
منابع
- What is crypto custody? | Kraken مشاهدهٔ منبع What is crypto custody? | Kraken
- Mt. Gox Files For Bankruptcy; Nearly $500M Of Bitcoins Lost : The Two-Way : NPR مشاهدهٔ منبع Mt. Gox Files For Bankruptcy; Nearly $500M Of Bitcoins Lost : The Two-Way : NPR
- The Fall of Celsius Network: A Timeline of the Crypto Lender’s Descent Into Insolvency مشاهدهٔ منبع The Fall of Celsius Network: A Timeline of the Crypto Lender’s Descent Into Insolvency
- FTX Hurtles Toward Bankruptcy With $8 Billion Hole, US Probe مشاهدهٔ منبع FTX Hurtles Toward Bankruptcy With $8 Billion Hole, US Probe
- Celsius Bankruptcy Court Holds Customer Deposits in "Earn Accounts" Are Estate Property | Morrison Foerster مشاهدهٔ منبع Celsius Bankruptcy Court Holds Customer Deposits in "Earn Accounts" Are Estate Property | Morrison Foerster
- Celsius 'Earn' Assets Belong to Bankrupt Crypto Lender, Judge Rules مشاهدهٔ منبع Celsius 'Earn' Assets Belong to Bankrupt Crypto Lender, Judge Rules
- FTX Recovery Trust to Distribute Approximately $1.6 Billion to Creditors in Third Distribution on September 30, 2025 مشاهدهٔ منبع FTX Recovery Trust to Distribute Approximately $1.6 Billion to Creditors in Third Distribution on September 30, 2025
- Office of Public Affairs | Samuel Bankman-Fried Sentenced to 25 Years for His Orchestration of Multiple Fraudulent Schemes | United States Department of Justice مشاهدهٔ منبع Office of Public Affairs | Samuel Bankman-Fried Sentenced to 25 Years for His Orchestration of Multiple Fraudulent Schemes | United States Department of Justice
- OSC publishes investigative report of QuadrigaCX | OSC مشاهدهٔ منبع OSC publishes investigative report of QuadrigaCX | OSC
- $2.2 Billion Stolen in Crypto in 2024 but Hacked Volumes Stagnate مشاهدهٔ منبع $2.2 Billion Stolen in Crypto in 2024 but Hacked Volumes Stagnate
- TRM's New Crypto Crime Report Shows Illicit Flows Hit a Record USD 158B in 2025 | TRM Labs مشاهدهٔ منبع TRM's New Crypto Crime Report Shows Illicit Flows Hit a Record USD 158B in 2025 | TRM Labs
- Bybit Hit by Crypto’s Worst Hack With Almost $1.5 Billion Stolen - Bloomberg مشاهدهٔ منبع Bybit Hit by Crypto’s Worst Hack With Almost $1.5 Billion Stolen - Bloomberg
- Navigating Bitcoin Storage - River مشاهدهٔ منبع Navigating Bitcoin Storage - River